Bez siniaków ani obrażania - o nieoczywistej przemocy
czwartek, 18 listopada 2021
:: Konsultacje i terapie z psychologiem online- umów najbliższy termin >
Przemoc nie zawsze zostawia siniaki. Sprawdź, czym jest przemoc emocjonalna, gaslighting, stalking, manipulacja i przemoc finansowa oraz jak rozpoznać nieoczywiste formy przemocy.
Przemoc emocjonalna i psychiczna – jak rozpoznać przemoc, której nie widać?
Gdy widzimy podbite oko, obrażenia albo słyszymy wyzwiska kierowane pod czyimś adresem, zwykle nie mamy wątpliwości, że ktoś doświadcza przemocy.
Znacznie trudniej rozpoznać sytuację, w której krzywda nie zostawia widocznych śladów.
Przemoc emocjonalna i psychiczna może rozwijać się stopniowo. Początkowo niektóre zachowania mogą wydawać się mało znaczące, a nawet łatwe do usprawiedliwienia. Z czasem jednak mogą prowadzić do coraz gorszego samopoczucia, poczucia winy, niepewności i utraty zaufania do własnych ocen.
Jak rozpoznać przemoc emocjonalną? Czy manipulacja, kontrolowanie, obrażanie się albo podważanie Twojej pamięci mogą być formą przemocy?
Warto znać mniej oczywiste sygnały.
Jakie są rodzaje przemocy?
Przemoc może przyjmować różne formy. Może być:
- fizyczna,
- emocjonalna lub psychiczna,
- słowna,
- finansowa,
- seksualna,
- związana z uporczywym nękaniem, czyli stalkingiem.
Najtrudniejsza do rozpoznania bywa często przemoc emocjonalna, szczególnie wtedy, gdy nie towarzyszą jej wyzwiska, groźby ani fizyczne ataki.
Nie oznacza to jednak, że jest mniej dotkliwa.
Również pasywna agresja, kontrolowanie czy długotrwałe manipulowanie drugą osobą mogą prowadzić do cierpienia i utraty poczucia bezpieczeństwa.
Czym jest przemoc emocjonalna?
Przemoc emocjonalna nie musi oznaczać otwartego poniżania, wyzywania czy grożenia.
Może mieć znacznie bardziej subtelną formę.
Może polegać na:
- stopniowym izolowaniu Cię od bliskich,
- kontrolowaniu telefonu,
- wzbudzaniu poczucia winy, gdy chcesz gdzieś wyjść,
- wymuszaniu zmiany planów,
- kontrolowaniu tego, z kim się spotykasz,
- zawstydzaniu Cię przy innych osobach,
- regularnym podnoszeniu głosu,
- dominowaniu podczas rozmowy,
- niedopuszczaniu Cię do głosu,
- narzucaniu Ci, co masz robić.
Pojedyncze nieprzyjemne zachowanie nie musi jeszcze oznaczać przemocy. Niepokojący może być natomiast powtarzający się schemat, którego celem lub skutkiem jest zdobycie przewagi, kontroli albo osłabienie drugiej osoby.
Manipulacja w związku – kiedy staje się przemocą?
Manipulacja może przybierać różne formy.
Może to być demonstrowanie niezadowolenia, wywoływanie poczucia winy, obwinianie, oskarżanie, straszenie lub wykorzystywanie drugiej osoby, aby skłonić ją do określonego zachowania.
Celem manipulacji często jest doprowadzenie do sytuacji, w której druga osoba:
- zmienia zdanie wbrew sobie,
- rezygnuje ze swoich potrzeb,
- podporządkowuje się,
- zaczyna czuć się odpowiedzialna za emocje partnera,
- robi coś, czego wcześniej nie chciała zrobić.
Manipulacja może dotyczyć również otoczenia. Ktoś może próbować wpływać na innych ludzi, aby zaczęli myśleć o danej osobie w określony sposób.
Formą manipulacji może być również karanie ciszą, obrażanie się lub nagłe zrywanie kontaktu, jeżeli zachowania te są wykorzystywane do wymuszania określonych reakcji albo zdobywania przewagi.
Gaslighting – podważanie twojej pamięci i własnej oceny sytuacji
Jedną z form manipulacji jest gaslighting.
Polega on na takim wpływaniu na drugą osobę, aby zaczęła kwestionować własne wspomnienia, odczucia lub sposób postrzegania wydarzeń.
Może wyglądać tak, że ktoś zachowuje się w sposób krzywdzący, a następnie twierdzi, że nic takiego się nie wydarzyło.
Możesz słyszeć:
- „Przesadzasz”,
- „Jesteś zbyt wrażliwy/a”,
- „Źle pamiętasz”,
- „To sobie wymyśliłeś/aś”,
- „Nigdy tego nie powiedziałem/am”,
- „Z tobą jest coś nie tak”.
Jeśli takie komunikaty pojawiają się regularnie, mogą sprawić, że osoba zacznie wątpić we własną pamięć, emocje i ocenę sytuacji.
Gaslighting może więc stopniowo podkopywać poczucie własnej wartości i pewność siebie.
Stalking – kiedy kontakt staje się nękaniem?
Stalking to uporczywe naruszanie granic osoby, która nie chce kontaktu.
Może przyjmować różne formy, na przykład:
- wielokrotne wysyłanie wiadomości,
- uporczywe dzwonienie,
- kontaktowanie się z różnych numerów,
- namawianie innych osób do nawiązywania kontaktu,
- niezapowiedziane i niechciane wizyty,
- ignorowanie próśb o zaprzestanie kontaktu.
Każdy ma prawo zdecydować, z kim chce utrzymywać kontakt, a z kim nie.
Powtarzające się ignorowanie tej decyzji jest przekraczaniem granic.
Groźby nie zawsze są bezpośrednie
Groźba nie zawsze musi brzmieć jak jednoznaczna zapowiedź przemocy.
Czasami może mieć bardziej subtelną formę.
Może to być zapowiedź nieprzyjemnych konsekwencji, jeżeli nie zrobisz czegoś, czego oczekuje druga osoba.
Przykładem może być partner, który sugeruje:
- brak bliskości,
- zdradę,
- ograniczenie dostępu do pieniędzy,
- odebranie czegoś ważnego,
- skrzywdzenie dzieci,
- skrzywdzenie Ciebie.
Inną formą presji może być stawianie ultimatum:
„Jeśli odejdziesz, zrobię sobie krzywdę”.
Tego rodzaju komunikaty mogą prowadzić do sytuacji, w której druga osoba zaczyna działać przede wszystkim ze strachu lub poczucia odpowiedzialności.
Przemoc finansowa – nie tylko odebranie pieniędzy
Przemoc finansowa nie musi oznaczać całkowitego odcięcia kogoś od środków do życia.
Może mieć bardziej subtelny charakter.
Może to być:
- kontrolowanie wszystkich wydatków,
- wydzielanie partnerowi niewielkich kwot,
- ograniczanie dostępu do wspólnych pieniędzy,
- wywieranie presji, aby partner pracował mniej albo zrezygnował z pracy,
- przejmowanie dochodów drugiej osoby,
- zaciąganie zobowiązań finansowych bez jej zgody,
- wykorzystywanie różnicy w zarobkach do zdobywania przewagi.
Pieniądze mogą stać się narzędziem kontroli, szczególnie wtedy, gdy jedna osoba systematycznie wykorzystuje sytuację finansową do podporządkowania sobie drugiej.
Jak rozpoznać, że możesz doświadczać przemocy emocjonalnej?
Nie zawsze łatwo odpowiedzieć sobie na to pytanie.
Warto jednak zwrócić uwagę, jeżeli w relacji coraz częściej:
- czujesz się winny/a,
- boisz się reakcji drugiej osoby,
- rezygnujesz z kontaktów z bliskimi,
- zmieniasz plany, aby uniknąć konfliktu,
- przestajesz ufać własnej pamięci lub ocenie sytuacji,
- czujesz się kontrolowany/a,
- masz wrażenie, że musisz stale uważać na to, co mówisz,
- Twoje potrzeby są regularnie ignorowane,
- druga osoba wykorzystuje ciszę, groźby lub poczucie winy, aby wpływać na Twoje zachowanie.
Przemoc może być tak zawoalowana, że osoba jej doświadczająca przez długi czas nie nazywa jej przemocą.
Czy to już przemoc, czy tylko trudna relacja?
Nie każda kłótnia, obrażenie się czy podniesienie głosu oznacza automatycznie przemoc.
Znaczenie ma przede wszystkim powtarzalność zachowań, ich charakter oraz wpływ na drugą osobę.
Jeżeli w relacji pojawia się systematyczna kontrola, zastraszanie, izolowanie, poniżanie albo manipulowanie, warto potraktować te sygnały poważnie.
Czasem trudno samodzielnie ocenić sytuację, szczególnie kiedy jesteśmy emocjonalnie zaangażowani.
Rozmowa z osobą z zewnątrz może pomóc spojrzeć na relację z innej perspektywy.
Rozmowa z psychologiem może pomóc uporządkować sytuację
Jeżeli opisane zachowania przypominają Ci sytuację, której doświadczasz, nie musisz od razu wiedzieć, jak ją nazwać.
Podczas rozmowy z psychologiem możesz przyjrzeć się temu:
- co dzieje się w relacji,
- które zachowania przekraczają Twoje granice,
- jak wpływa to na Twoje samopoczucie,
- czego potrzebujesz,
- jakie kolejne kroki możesz rozważyć.
Czasem pierwszym krokiem do zmiany jest po prostu zrozumienie tego, co się dzieje.
Umów konsultację z psychologiem online
Najczęściej zadawane pytania
Co to jest przemoc emocjonalna?
Przemoc emocjonalna może polegać między innymi na kontrolowaniu, poniżaniu, izolowaniu, wzbudzaniu poczucia winy, zastraszaniu lub manipulowaniu drugą osobą.
Czy gaslighting jest formą przemocy psychicznej?
Gaslighting polega na podważaniu pamięci, uczuć lub sposobu postrzegania rzeczywistości drugiej osoby. Jeśli jest elementem systematycznej kontroli i manipulacji, może być formą przemocy psychicznej.
Czy karanie ciszą jest przemocą?
Samo milczenie nie zawsze jest przemocą. Może jednak stać się narzędziem manipulacji, jeżeli jest regularnie wykorzystywane do karania, podporządkowywania lub wymuszania określonych zachowań.
Co to jest przemoc finansowa?
Przemoc finansowa polega na wykorzystywaniu pieniędzy lub zależności ekonomicznej do kontrolowania drugiej osoby.
Czy kontrolowanie telefonu partnera może być przemocą?
Kontrolowanie telefonu, kontaktów lub aktywności partnera może być jednym z elementów szerszego wzorca kontroli i przekraczania granic.
Jak rozpoznać przemoc psychiczną w związku?
Niepokojące mogą być między innymi systematyczne poniżanie, zastraszanie, kontrolowanie, izolowanie od bliskich, wzbudzanie poczucia winy oraz podważanie własnej oceny rzeczywistości.
Czy warto porozmawiać z psychologiem, jeśli nie jestem pewien/pewna, czy to przemoc?
Taką rozmowę można wykorzystać właśnie do uporządkowania sytuacji. Nie trzeba wcześniej samodzielnie stawiać diagnozy relacji ani mieć pewności, jak nazwać zachowanie drugiej osoby.
Porozmawiaj z psychologiem online
Inne artykuły na ten gaslightingu i przemocy psychicznej
Cicha przemoc w związku. Jak rozpoznać subtelną kontrolę, która niszczy od środka? >
Gaslighting to przemoc psychiczna >
Bez siniaków ani obrażania - o nieoczywistej przemocy >
Czemu go nie zostawi? >
Gaslighting w związku >
