Czy kocham narcyza?

środa, 17 września 2025

:: Umów konsultację z psychologiem  >>

 Nadużycie przez osobę z rysem narcystycznym czy osobowością narcystyczną to jeden z najbardziej wyczerpujących i podstępnych rodzajów przemocy emocjonalnej.

Z zewnątrz trudno jest ocenić, co dzieje się w takim związku, ponieważ manipulacja sprawcy i zwątpienie w siebie osoby doświadczającej wyczerpania, skutecznie zacierają granice między miłością a krzywdą.

Jest oczywiste, że romantyczne relacje powinny być źródłem wsparcia i szczęścia. Niestety, w związku z osobą narcystyczną relacje stają się grą o dominację. Osoby z narcystycznym zaburzeniem osobowości (NPD) często wydają się na początku idealne: są czarujące, hojne i wręcz zasypują partnera uwagą. To faza idealizacji. Kiedy jednak narcyz uzyska 100% zaufania, rozpoczyna cykl nadużycia.

Na co warto zwracać uwagę?

To co najbardziej zaczyna rzucać się w oczy to zmiana codziennego zachowania. Nagle niemal wszystko zaczyna kręcić się wokół osoby narcystycznej. Rozmowy najczęściej wracają do jego uczuć i doświadczeń. Może przerwać w pół słowa lub skrytykować twoją opinię, by skierować całą uwagę na siebie.

Osoby o narcystycznej osobowości często ma trudności z utrzymaniem długoterminowych przyjaźni, ponieważ ich relacje mają jednostronny charakter - życie ma się kręcić wokół narcyza, a to na dłuższą metę jest dla większości osób wyczerpujące. Jeśli toś pozostaje w bliskim kręgu znajomych, często jest to osoba nadmiarowo empatyczna, która nieświadomie wpasowuje się w rolę "ratownika", co podtrzymuje toksyczną dynamikę.

Osoby narcystyczne próbują kontrolować niemal wszystko wokół siebie. Nie szanują granic inych, bo w ten sposób utrzymują poczucie panowania nad sytuacją i osobą. Zachowanie to może wynikać albo z powodu głębokiej niepewności własnego Ja i kontrola pomaga pozbyć się lęku przed odrzuceniem albo z powodu nadmiarowego przekonania o swojej wyjatkowości, w której nikt i nic nie jest warte uwagi.

Narcyzi często przedstawiają się jako ofiary niesprawiedliwych okoliczności, aby zyskać współczucie i zdjęcie odpowiedzialności z siebie. Potem łatwiej obwinić drugą osobę za własne złe samopoczucie, awanturę czy  kłopoty. To klasyczna manipulacja, który służy zaspokajaniu potrzeb osoby narcystycznej.

 

Narcystyczny cykl relacji zazwyczaj obejmuje cztery fazy

  • Idealizację czyli zalewanie miłością, uwagą i pochwałami.
  • Dewaluację w której zaczynają się pojawiać krytyka i manipulacja, które ranią emocjonalnie i podważają poczucie własnej wartości.
  • Odrzucenie, gdy narcyz nagle wycofuje się lub całkowicie opuszcza związek, pozostawiając swoją ofiarę w poczuciu zagubienia.
  • "Hoovering" czyli próba ponownego wciągnięcia ofiary do cyklu, często poprzez krótkotrwały powrót do zachowań z fazy idealizacji by odzyskać kontrolę.

Ten cykl różni się od typowego cyklu przemocowego brakiem wycofywania się sprawcy. W cyklu przemocy psychicznej występują fazy narastania napięcia, gwałtownego wybuchu i miesiąca miodowego, podczas którego sprawca przeprasza i zapewnia o miłości.

 

Jak odzyskać siły po toksycznej relacji?

Zakończenie takiego związku jest kluczowe, ale może być niezwykle trudne. Osoby będące ofiarą narcyza często kwestionują własną rzeczywistość, bo cykl nadużycia pozostawił w nich poczucie osamotnienia i zagubienia. Długotrwałe przebywanie w tej dynamice może prowadzić do poważnych konsekwencji fizycznych i emocjonalnych, takich jak lęk, depresja, utrata tożsamości czy trudności w podejmowaniu decyzji. W takim stanie ciężko jest racjonalnie myśleć. Tym co pomaga i wydaje się być najważniejszym krokiem jest całkowite zerwanie kontaktu z narcyzem. 

Jest to jedyny sposób, by pozbawić go dostępu do siebie i uniemożliwić ponowne wciągnięcie w cykl. Jeśli kontakt jest konieczny (np. ze względu na dzieci), należy starać się reagować z dystansem i fizycznym i psychicznym z minimalnym zaangażowaniem w kontakt.

W tej sytuacji nie zalecam terapii par, ponieważ narcyz wykorzysta ją do dalszej manipulacji. Kluczowe jest poszukiwanie wsparcia terapeutycznego w terapii indywidualnej. Psychoterapia pomaga w pracy z traumą, wspiera odzyskanie poczucia wartości i uczy, jak budować zdrowe relacje, oparte na wzajemnym szacunku i równości. Terapia daje przestrzeję na zrozumienie, przetworzenie emocji i stworzenie strategii, które pomogą odnaleźć się w życiu po toksycznym związku.

 

Umów konsultację z psychologiem >>

Aneta Styńska
psycholog, certyfikowany terapeuta par, psychoterapeuta w trakcie szkolenia
 

Jak kupować? Wybierz produkt odpowiedni dla Ciebie Podaj nam swoje dane Dokonaj opłaty Aktywacja następuje w ciągu 24 godzin od momentu wpłaty środków

Jeżeli potrzebujesz natychmiastowej pomocy, zadzwoń pod numer alarmowy 112 (Polska) lub udaj się do najbliższej jednostki pogotowia ratunkowego lub policji. Możesz również skorzystać z bezpłatnego kryzysowego telefonu wsparcia. Numer dla dorosłych tel. 116 123 (14:00-22:00), dla młodzieży tel. 116 111 (12:00-02:00). Nasz serwis nie jest przeznaczony dla osób znajdujących się w sytuacji zagrożenia życia.